CHMOD nə olan şeydi.?

CHMOD söz olaraq İngiliscə 'Change Mode' sözündən gəlməkdədir. Azərbaycan Türkcəsində 'Növünü Dəyişdirmə' olaraq çevrilə bilər.

CHMODdə üç ədəd permission, yəni icazə vardır:
* Bunlardan birincisi yazma icazəsini verən w (ingiliscə yazma mənasını verən write sözünün ilk hərfindən ilhamlanılmışdır),
* İkincisi oxuma icazəsini verən r (yenə ingiliscədə oxuma mənasını verən read sözünün ilk hərfindən ilhamlanılmışdır),
* Üçüncüsü isə tətbiq mənasını verən xdir (yenə ingiliscədə tətbiq mənasını verən execute sözünün ikinci hərfindən ilhamlanılmışdır). Burada oxuma və yazma icazələrinin mənaları çox açıqdır. Execute isə bir silsilə məzmununun çatıla bilər olması üçün lazımlı bir icazədir.
Bir başqa mövzu isə icazələrin veriləcəyi qruplardır. Bu qruplar yenə icazələrdə olduğu kimi üç ədəddir:
* u: Fayl sahibi. (Owner)
* g: Faylın tapıldığı qrupdakı istifadəçilər. (Group)
* o: Digər bütün istifadəçilər. (Other)

CHMOD-dəki növlər operatorlarla əməliyyata keçirilə bilər. Bu operatorlar isə yenə üç ədəddir:
+ : Növün əlavə olunmasını təmin edər.
— : Növ nizamının qaldırılmasını təmin edər.
= : Növün nizamlanmasını təmin edər.

Bizi əsl maraqlandıran hissə isə oktal ədədlər deyilən ədədlərlə lazımlı əməliyyatlarımızı necə reallaşdıracağımızdır. Oktal ədədlər adı verilən bu ədədlər səkkiz ədəddir:

* 0 : Hamısını rədd et.
* 1 : Yalnız tətbiq əməliyyatını qəbul et (Bu da yalnız tətbiq verilib oxuma verilmədiyi mənasını verər ki dizinə müraciəti qeyri-mümkün hala soxa bilər. Bu əslində bir 'sözdə' müraciətdir. Birbaşa fayl ünvanları bilinmədən müraciət reallaşdırılmaz.)
* 2 : Yalnız yazma əməliyyatını qəbul et.
* 3 : Tətbiq və yazma əməliyyatını qəbul et.
* 4 : Yalnız oxuma əməliyyatını qəbul et.a
* 5 : Oxuma və tətbiq əməliyyatını qəbul et.
* 6 : Oxuma və yazma əməliyyatını qəbul et.
* 7 : Bütün müraciətlərə icazə ver.

Yuxarıda ifadə edilən bütün oktal ədədlər qruplar, sahib və digər bütün istifadəçilər üçün ayrı-ayrı tətbiq olunmaq məcburiyyətindədir. Hər fayl üçün ifadə edilən nizamlar tək-tək ələ alınar və istənsə bütün dizinə tətbiq oluna bilər.

Sual: paylash.php adlı faylımızın CHMODini 777 etmək istəyirik. Bu nə mənanı verir?

Cavab: Burada paylash.php adlı faylımınızın növünü oktal ədədlərlə ifadə edilən 777 etmiş oluruq.
Burada:
777 : Tünd şəkildə yazılmış 7 sayt sahibinin icazələrini təmsil edir. Yəni idarəçini təmsil edir və bütün daxilolmalara icazə verilir.
777: Tünd şəkildə yazılmış 7 burada faylın tapıldığı qrupdakı istifadəçilərin icazəsini təmsil edir və bütün daxilolmalara icazə verilmiş.
777 : Tünd şəkildə yazılmış 7 burada idarəçi və faylın tapıldığı qrupdakı istifadəçilər xaricindəki bütün istifadəçilərin icazələrini təmsil edir və bütün daxilolmalara icazə verilmiş.

Təmsil edilən icazələri ifadə etmiş olduq beləcə. Bu icazələrin nə mənanı verdiyini isə yuxarıda verdiyim oktal ədədlər qisimindən rahatlıqla öyrənə bilərik.

İndi də kodlara gərək qalmadan CHMODin FTP proqramları köməyiylə necə ediləcəyini ələ alaq:

* Əvvəlcə istifadə etdiyimiz FTP proqramı ilə (CuteFTP, WSFTP ya da SmartFTP ola bilər) hostumuza bağlanaq. Buradan qarşımızda meydana çıxan qovluqlardan CHMOD etmək istədiyimiz qovluğu mışlamızın sağ düyməsiylə basdıqdan sonra qarşımıza gələn pəncərədən 'CHMOD' variantını seçək. Bunu seçdiyimiz təqdirdə qarşımıza yeni bir pəncərə çıxacaq.
  • +4
  • 20 декабря 2009, 21:42
  • AKO

Комментарии (6)

RSS свернуть / развернуть
+
0
Отличная серия постов, для них нужно отдельный IT Wiki замутить:) Раз есть порывы и начинания для этого:)
avatar

Cluster

  • 20 декабря 2009, 22:32
+
0
Düzdür ) İnşallah görək də.

AKO informasiyaları yığ bir yerə) lazım olacaq bu yaxınlarda)
avatar

Farik

  • 20 декабря 2009, 22:35
+
+1
İnşAllah =)
oldu qaqa. Mən hazır =)
avatar

AKO

  • 20 декабря 2009, 22:43
+
0
Akom, vallah xetrine deymesin tercume edende dilmancdan az tercume etde men oxuyanda shexsen heczad basa dusmurem :) daha sade dilde tercume eleseydin daha yaxshi olar mence +1
avatar

Oruc

  • 21 декабря 2009, 01:39
+
0
Yaxshi postdur.Sadece elave etmek isteyerdimki chmod unix/linux sistem terminallarda istifade olunan komandalardan biridir ve evvelce bu sistemlerde yaranib.
avatar

Biotin

  • 21 декабря 2009, 14:39
+
0
Bilmirdim sözün düzü)) sənədə təşəkkür))
avatar

Farik

  • 21 декабря 2009, 14:46

Только зарегистрированные и авторизованные пользователи могут оставлять комментарии.