"Get orda kimdən soruşsan deyəcək" və ya şəhər nəqliyyat sisteminin onlayn təminatı

Yəqin dəqiq tanımadığınız ünvana gedərkən həmin ünvanı insanlardan soruşarkən bu ifadəni çox eşitmisiz: «Get orda kimdən soruşsan deyəcək.» İnsanlar adətən Sizi təqribi həmin yerə istiqamətləndirirlər, sonra isə həmin yerdə başqasından soruşmağı təklif edirlər :) Bu məqaləni yazmaq ideyası da dəfələrlə bu «məsləhət»i həmvətənlərimdən eşitdikdən sonra ağlıma gəldi. Qərara aldım ki, digər ölkələrdə olan gördüyüm müsbət təcrübələrdən birini Sizinlə paylaşım.
Təhsilimlə əlaqədar 2 il Budapeştdə yaşadığımdan elə məhz bu şəhərdə nəqliyyat sisteminin onlayn təchizatı barəsində Sizə qısa məlumat verəcəm.

Budapeştdə şəhərdə bütün nəqliyyat növləri (metro, tramvay, trolleybus, avtobus, şəhərətrafı elektrik qatarları) «BKV» adlanan qurumun nəzarətindədir və vahid nəqliyyat şəbəkəsi mövcuddur. Bu isə nəqliyyatın daha asan idarə olunması və onlayn təchizatının qurulması üçün çox əlverişlidir. Belə ki, şəhərdə bir yerdən başqa bir yerə getməni planlaşdırmaq üçün mənim bildiyim ən azı 3 resurs mövcuddur:

1. BKV-nin rəsmi saytı. Bu sayt 3 dildə (macar, ingilis, alman) fəaliyyət göstərir və burada bütün nəqliyyat növləri üçün biletlərin qiymətləri, hərəkət marşrutları, dayanacaqları, hər dayanacaqdan avtobusun hansı dəqiqələrdə keçməsi, hətta məhz hansı dəqiqələrdə keçən nəqliyyat vasitələrində əlillərin rahat hərəkət etməsi üçün şəraitin olduğu qeyd olunub. Məsələn, 44 nömrəli avtobusun hərəkət cədvəlinə baxaq. Bu cədvəldə yuxarıda sadalanmış dayanacaqların adlarına vurduqda məhz həmin dayanacaqdan avtobusun hansı saatlarda keçməsini görə bilərik. Eləcə də bəzi dəqiqələrin altından çəkilmiş xətt yuxarıda dediyim kimi əlillərin sərbəst hərəkətinə şərait olan avtobusların məhz nə vaxt dayanacaqdan keçməsini göstərir. Bu şəhər sakinlərinə imkan verir ki, öz dayanacaqlarından avtobusun nə vaxt keçməsinə baxaraq öz hərəkətlərini planlaşdırsınlar. Fikir versəniz görərsiniz ki, avtobusun dayanacaqlardan keçmə tezliyi pik və qeyri-pik saatlara görə, iş və qeyri-iş günlərinə görə dəyişir ki, bu da nəqliyyata tələbatın nəzərə alınması və mümkün sıxlıqların aradan qaldırılması deməkdir. Bu həmin saytın ən sadə funksiyalarından biridir, saytda digər funksiyalar da var, maraqlananlar saytda gəzişərək digər funksiyalara da baxa bilərlər. Qeyd edim ki, sayt mütəmadi olaraq yenilənir, müxtəlif tədbirlər və hadisələrlə əlaqədar olaraq marşrutlarda dəyişikliklər olduqda, saytda bu barədə bildiriş olur.

2. Google Maps xidməti. Bu xidmət şəhər sakinlərinə bir yerdən digər yerə hansı marşrutla getmək, nə vaxt, yola düşmək və nə vaxt çatmaqla bağlı planlaşdırmalar etməyə imkan verir. Mən test üçün Keleti dəmir yol vağzalından Arpad körpüsünə olan yolu axtardım və bu nəticələri aldım:



( Читать дальше )

"Azadlıqda İnternet 2010"


Bir anlıq “Azadlıqda internet” haqqında düşünün. Ağlınıza nə gəldi? Yəqin söhbətin nədən getdiyi bir az qaranlıq qaldı. Onda keçim əsas məsələyə.
Azadlıqda internet 2010” adlanan layihə Google və hazırda təhsil aldığım Mərkəzi Avropa Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə bir neçə gün öncə, daha doğrusu 20-22 sentyabrda Budapeştdə keçirilmiş tədbirin adıdır. Tədbir haqqında həm universitetimizin, həm də tədbirin veb saytından xəbər tutdum, təşkilatçılara iştirak niyyətimi bildirdim və dəvət aldım. Diqqətimi çəkən təkcə tədbirin adı, nüfuzlu təşkilatçıları və iştirakçıları (onlar arasında Google, YouTube, Facebook, ATƏT, BBC, Dünya Bankı, Fransa Xarici İşlər Nazirliyi, UNESCO, Harvard Kennedi Məktəbi, Oksford İnternet İnstitutu, Yeni Amerika Fondu, Global Voices və s. şirkət və təşkilatların nümayəndələri də var idi) deyil, eləcə də maraqlı formatı və gündəlikdə olan mövzular idi.

( Читать дальше )